Zarys historyczny miasta

Pierwsza wzmianka w źródłach historycznych o Grodnie mieści się w Kronice Ipatijewskiej i datuje się 1128 r. Nazwy miasta spotykane w kronikach — Horodzień, Horodnia — pochodzą od nazwy rzeki Horodnia, która wpływa do Niemna w tym właśnie miejscu. Jak i ponad 800 lat temu, Grodno znajduje się na zbiegu granic etnicznych: 20 kilometrów na zachód mieszkają Polacy, 20 kilometrów na pomoc — Litwini. W małym przygranicznym miasteczku w XII w. działało nie mniej niż 4 cerkwie murowane, a fortyfikacje były nie tylko z drewna, lecz również z kamienia. Dziś nadal jesteśmy zafascynowani przykładem grodzieńskiej szkoły architektonicznej XII wieku — Borysaglebską (Kołożską) cerkwią.
Nieduże wschodniosłowiańskie księstwo Grodzieńskie istniało mniej więcej do r. 1270, a później weszło w skład Wielkiego Księstwa Litewskiego. Był to czas walki z krzyżakami. Książę Dawyd Horodzienski, kasztelan zamku nie poniósł żadnej porażki w starciach z wrogiem. Od 1376 r. Grodno stało się własnością księcia Witolda (Witauta). To on właśnie w miejsce fortyfikacji z XII w. zbudował zamek murowany, on też prowadził naszych przodków do zwycięstwa w bitwie pod Grunwaldem.
W 1496 r. Grodno otrzymało pełne prawo magdeburskie. Miasto znajdowało się na skrzyżowaniu wielkich szlaków handlowych, co zapewniło mu bujny rozwój na przestrzeni wieku XVI. Świadek tamtych czasów — unikatowy zegar zdjęty z już nie istniejącego Ratuszu — dziś dokładnie odlicza czas na węży Kościołu Farnego.
Po Unii Lubelskiej Grodno weszło do Rzeczypospolitej. Król Stefan Batory przebudował zamek Witolda na rezydencję i praktycznie przeniósł do Grodna swoją stolicę.
Na mocy decyzji Konfederacji Warszawskiej 1673 r. w Grodnie odbywał się co trzeci sejm Rzeczypospolitej. Od początku XVIII w. w Grodnie wznoszone są rezydencje szlacheckie i pałace. Król dla siebie i posiedzeń sejmu buduje Nowy Zamek, gdyż rezidencja Batorego już nie wystarczało dla deputowanych i ziemian.
W drugiej połowie XVIII wieku Antoni Tyzenhauz, starosta Grodzieński i podskarbi nadworny Wielkiego Księstwa Litewskiego, postanowił urzeczywistnić idee Oświecenia. O jego staraniach świadczy architektura Horodnicy, dawne tradycje naukowe i kulturalne.
Od r. 1795 Grodno wchodzi w skład Imperium Rosyjskiego, a od r. 1801 jest centrum gubernii. W 1862 r. przez miasto przeszła pierwsza na Białorusi linia kolejowa. Był to początek bujnego rozwoju przemysłu i handlu.
Podczas pierwszej wojny światowej miasto było okupowane przez wojska niemieckie. W 1919 r. Niemcy przekazali Grodno wojsku polskiemu, a w 1920 r. władza zmieniała się dwukrotnie: najpierw miasto zdobyła szturmem Armia Czerwona, lecz już we wrześniu tu została powołana administracja polska. Od 1920 do 1939 r. Grodno było miastem powiatowym województwa Białostockiego. Od września 1939 do czerwca 1941 r., po zjednoczeniu ze ZSRR, Grodno było centrum rejonowym obwodu Białostockiego BSRR. W czerwcu 1941 r. po wiarołomnym ataku Grodno zostało okupowane przez niemiecko-faszystowskich najeźdźców. Architektoniczno-historyczna zabudowa miasta w znacznej mierze uległa zniszczeniu. W lipcu 1944 r. Grodno było wyzwolone przez Armię Radziecką. Miasto stało się centrum obwodowym BSRR.
Dziś Grodno jest dużym obwodowym centrum administracyjno-kulturowym Republiki Białoruś, miastem przemysłu, nauki, muzeów, pomników architektury i historii. Mieszka tu ponad trzysta tysięcy osób. Białorusini i Polacy, Rosjanie i Ukraińcy mieszkają w zgodzie z przedstawicielami jeszcze 69 narodowości.

htp://www.promedia.3miasto.pl/internet/turystyka/hrodna.htmt

http://wiem.onet.pl/wiem/001794.html

http://www.prawobrzeze.pl/grodno.htm

http://grodno-city.narod.ru/

http://interfax.minsk.by/grodno/eng/econ/tra.shtml

http://www.grsu.unibel.by/

http://www.grsu.grodno.by/